Iðgjald og iðgjaldaskil

Lágmarksiðgjald

Ákveðið er í lögum hvert lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs skuli vera, nú 12% af heildarlaunum. Iðgjaldið skiptist þannig að launamaður greiðir 4% en launagreiðandi 8%. 

Iðgjöld sjálfstætt starfandi einstaklings eru reiknuð á sama hátt og ber að skipta í framlag launamanns og launagreiðanda, jafnvel þótt sami einstaklingur greiði báða hluta iðgjaldsins.

3. gr. laga nr. 129/1997 er eftirfarandi skilgreining á iðgjaldastofni:

• "Lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs skal reiknað af heildarfjárhæð greiddra launa og endurgjalds fyrir hvers konar vinnu, starf og þjónustu. Stofn til iðgjalds skal vera allar tegundir launa eða þóknana fyrir störf sem skattskyld eru skv. 1. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt".
• Til gjaldstofns skal þó ekki telja hlunnindi sem greidd eru í fríðu, svo sem fatnað, fæði og húsnæði, eða greiðslur sem ætlaðar eru til endurgreiðslu á útlögðum kostnaði, t.d. ökutækjastyrki, dagpeninga og fæðispeninga.
• Ennfremur skal ekki telja til gjaldstofns eftirlaun og lífeyri sem Tryggingastofnun ríkisins eða lífeyrissjóður greiðir, bætur greiddar af Tryggingastofnun ríkisins, slysa- og sjúkradagpeninga úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga og bætur tryggingafélaga vegna atvinnutjóns af völdum slysa.
• Þá skal telja til iðgjaldsstofns atvinnuleysisbætur samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar. "Iðgjaldsstofn manns vegna vinnu hans við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi skal vera jafnhár fjárhæð skv. 2. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, sbr. 59. gr. þeirra laga".

ASÍ kjarasamningar.

Kjarasamningar sem samþykktir voru þann 26. apríl 2004 kveða á um að mótframlag launagreiðanda í lífeyrissjóð hækki úr 6% í 7% frá janúar 2005 og í 8% frá og með janúar 2007. Auk þess kveða sömu samningar á um að menntagjald skuli greitt af öllum starfsmönnum í viðkomandi endurmenntunarsjóð.

Iðgjaldaskil lífeyrisiðgjalda og félagsgjalda
Launagreiðanda ber mánaðarlega að standa skil á iðgjöldum, sínum hluta og launþegans, til sjóðsins. Flest aðildarfélög sjóðsins hafa samið við sjóðinn um innheimtu gjalda af félagsmönnum og ber því einnig að skila félagsgjöldum launþega á sama tíma.

Iðgjaldaskil eru framkvæmd hér í gegnum launagreiðendavefinn.

Fyrirvari á móttöku iðgjalda eftir eindaga.
Samkvæmt lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða (nr. 129/1997) er réttur sjóðfélaga til lífeyris háður þeim iðgjaldagreiðslum sem inntar hafa verið af hendi hans vegna. Í 13. gr. laganna er undantekning frá þessari reglu sem kveður á um að iðgjöld launþega sem launagreiðandi hefur innheimt, en ekki staðið lífeyrissjóði skil á, skuli meta að fullu til réttinda frá eindaga iðgjaldagreiðslu, enda þótt greiðsla berist eftir eindaga eða alls ekki.

Þessi undantekning gildir um launþega, en önnur sjónarmið eiga við um iðgjaldagreiðslur sjálfstæðra atvinnurekenda. Ekki er þannig sjálfgefið að iðgjald sem sjálfstæður atvinnurekandi greiðir eftir eindaga leiði til réttindaávinnslu hans hvað varðar örorku- og makalífeyri. Réttur til lífeyris af þessum tegundum er háður því að tiltekinn tryggingaratburður eigi sér stað, þ.e. orkutap eða fráfall sjóðfélaga. Af þessari ástæðu tekur Sameinaði lífeyrissjóðurinn við iðgjaldagreiðslum frá sjálfstæðum atvinnurekendum með ákveðnum fyrirvara, í þeim tilvikum þegar iðgjaldagreiðsla berst eftir eindaga. Lýtur fyrirvarinn að því að iðgjald sem greitt er eftir eindaga og í kjölfar þess að t.d. orkutap hefur orðið, skuli skoðað sérstaklega þegar úrskurðað er um örorku- eða makalífeyri.